İnternete olan bağımlılığımız gün geçtikçe artıyor. Sosyal medya hayatımızdan değerli vakitleri alırken zaman su gibi akıp geçiyor. İzlediğimiz videolar, komik gönderiler ve uygulamalar ile bir günün çoğunluğunu cebimizde duran akıllı telefon ile geçirebiliyoruz. Kırklareli Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışan Dr. Malik Aslanyürek bu konu ile ilgili bir kitap yazdı.
“Sosyal Medyada Dijital Emek Sömürüsü: Facebook’un Eleştirel Ekonomi Politiği” isimli kitap kişilerin sosyal platformlarda harcadıkları vakti emek-zaman açısından değerlendirirken 488 sayfadan oluşan eser yazarın araştırmacı kişiliğini ortaya çıkarıyor. Çeşitli mecralarda satışa sunulan kitap dijital emeğin tarihsel gelişimi gibi pek çok konuda bilgilerini okurlara aktarması ile “sosyal medya” konusuna dikkat çekiyor.
Sosyal Medyada Dijital Emek Sömürüsü: Facebook’un Eleştirel Ekonomi Politiği kitabının arka kapağında Dr. Malik Aslanyürek konuyu şu şekilde özetliyor; “Meta Platform (Facebook), en büyük sosyal medya şirketidir. Şirketin gelir modeli mikro hedeflemeye dayanan reklamcılıktır. Bu gelir modelinde kullanıcıların sosyal platformlarda bıraktığı beğeni ve veriler, meta olarak reklam verenlere satılmaktadır. Sosyal platformlarda kullanıcıların tüm zaman ve dikkatlerini platforma vermesi beklenmektedir. Kullanıcı sayısı ne kadar artar, platformda ne kadar zaman harcanırsa o kadar fazla kullanıcı dikkati ve verisi hasat edilebilmektedir. Platformların sermaye birikimi gerçekleştirebilmesinin ön koşulu budur. Kullanıcılar, bu platformların onlara sağladığı göreli kazanımlardan vazgeçmemek adına çoğunlukla verilerinin toplanıp reklam verenlere satılmasına razı olmaktadırlar. Aynı zamanda kullanıcılar, içeriğin hem üreticisi hem tüketicisidir. Bu döngüde kullanıcıların hatırı sayılır bir emek-zamanı harcadığı bilinmektedir. Platformda harcadıkları emek-zamanı ve satılan verileri karşılığında kullanıcılara hiç ödeme yapılmaz. Bu durum dijital emek sömürüsü olarak adlandırılmaktadır. Sosyal medya teoride bedavadır; fakat pratikte ödenen bedel kullanıcının sömürülmesidir.”
Özlem Gönültaş
