Yarın idrak edilecek Kurban Bayramı öncesinde, Müslümanların önemli ibadetlerinden biri olan kurban kesimiyle ilgili İslami kurallar ve adab, Diyanet İşleri Başkanlığı ve diğer güvenilir dini kaynaklar tarafından bir kez daha hatırlatılıyor. Kurban kesimi, sadece bir hayvanın boğazlanması değil, aynı zamanda ibadetin ruhuna uygun, merhametli ve çevreye duyarlı bir şekilde gerçekleştirilmesi gereken bir vecibedir.
Kurban Edilecek Hayvanın Özellikleri:
- Kurban olarak sadece koyun, keçi, sığır, manda ve deve kesilebilir.
- Koyun ve keçiler 1 yaşını, sığır ve mandalar 2 yaşını, develer ise 5 yaşını doldurmuş olmalıdır. Ancak 6 ayını dolduran koyunlar, eğer bir yaşını doldurmuş gibi gösterişli ve iri ise kurban edilebilir.
- Hayvan sağlıklı ve organları tam olmalıdır. Belirgin derecede hasta, yürüyemeyecek kadar zayıf veya topal, bir veya iki gözü kör, boynuzları kökünden kırık, kulaklarının veya memelerinin yarısı kesik, dişlerinin çoğu dökük hayvanlar kurban edilemez.
- Koyun ve keçi sadece bir kişi adına, deve, sığır ve manda ise bir kişiden yedi kişiye kadar ortak olarak kurban edilebilir. Her bir kişinin hissesi yedide birden az olmamalıdır.
Kurban Kesimine Hazırlık ve Kesim Adabı:
- Niyet ve Besmele: Kurban keserken niyet kalben yapılmalı, dil ile de ifade edilmesi müstehaptır. Kesim sırasında "Bismillahi Allahü Ekber" (Allah'ın adıyla, Allah en büyüktür) denilmesi şarttır. Kasten besmele çekilmezse, Hanefi mezhebine göre kesilen hayvanın eti yenmez.
- Kesim Öncesi Hazırlık: Hayvan kesim yerine incitilmeden götürülmeli, ürkütülmemeli ve strese sokacak davranışlardan kaçınılmalıdır. Kesim için kullanılacak bıçak çok keskin olmalı ve hayvanın gözü önünde bilenmemelidir.
- Hayvanın Yatırılması: Kurbanlık hayvan, kıbleye karşı ve sol tarafı üzerine yatırılır. Sağ arka ayağı serbest bırakılarak, diğer üç ayağı bağlanabilir. Bu, hayvanın daha az çırpınmasını ve kesimin daha hızlı gerçekleşmesini sağlar.
- Kesim Şekli: Kurbanın nefes ve yemek boruları ile iki şah damarı hızlıca ve tek seferde kesilmelidir. Bu, hayvanın en az acı çekmesini sağlar. Kesim işlemi tamamlanmadan (hayvanın canı tamamen çıkmadan) derisi yüzülmemeli veya uzuvları ayrılmamalıdır. Omuriliğe zarar vermekten kaçınılmalıdır, zira dinimizce bu mekruhtur.
- Kesen Kişi: Kurbanı kesecek kişinin Müslüman olması tercih edilir. Diğer yandan Ehl-i kitap birisinin kestiği kurban da kabul olur. Ancak Mecusi, ateist ve diğer putperest dinlere inanan birisinin kestiği et yenmez, kestiği kurban sayılmaz. Kesimi bilmeyenlerin, bu konuda deneyimli bir kişiden yardım alması veya ehil birine kestirmesi tavsiye edilir. Kurbanı kesenin abdestli olması da menduptur.
- Çevre Temizliği ve Atık Yönetimi: Kesim yeri ve çevresi temiz tutulmalıdır. Kurbanın kanı, atıkları ve iç organları kesinlikle sokaklara, caddelere bırakılmamalıdır. Evcil ve sokak hayvanlarına verilmemeli, derin çukurlara gömülerek imha edilmelidir. Bu, hem çevre sağlığı hem de salgın hastalıkların önlenmesi açısından büyük önem taşır.
- Diğer Hayvanlara Merhamet: Bir hayvanın, diğerinin kesimini görecek şekilde yan yana bulundurulmamasına azami özen gösterilmelidir.
Kurban ibadeti, Allah'a yakınlaşmanın ve toplumsal dayanışmanın bir nişanesidir. Bu ibadeti yerine getirirken dini kurallara uygunluğun yanı sıra, hayvana merhamet göstermek ve çevreye duyarlı olmak da büyük önem taşımaktadır.
Furkan Onur Öztaş
