Osmanlı Topraklarında Hürriyet Ateşi İlk Uzunköprü'de Anıtlaşmıştı!

Osmanlı ve Cumhuriyet Döneminin ilk hürriyet anıtı Edirne’nin Uzunköprü ilçesinde bulunuyor. Birçok vatandaşın konuyla ilgili fazla bilgi sahibi olmaması şanlı Uzunköprü tarihinin bazı noktalarının gölgede kalmasına sebep olurken, anıtın Trakya’nın ilk Türk şehri olan Cisr-i Ergene’ye dikilmesinde İmparatorluğun kaderini derinden etkileyecek birçok olay örgüsü yer alıyor.

1878 yılında I. Meşrutiyeti kaldıran Osmanlı Sultanı II. Abdulhamid, ülke içerisinde istibdadı güçlendirmiş ve kurduğu hafiye teşkilatıyla ülkede otoriteyi sağlamıştı. 30 senelik bir mutlakiyet ve istibdat döneminden sonra İttihat Ve Terakki Cemiyetinin çıkardığı isyanla 10 Temmuz 1324 Rumi, 23 Cemaziyelahir 1326 Hicri ve 23 Temmuz 1908 Miladi II. Meşrutiyet ilan edildi. Bu durum dönemin aydın kuşaklarının Hürriyet Devrimi olarak adlandıracağı bir dönemdi. 11 Kanun-i Evvel 1324 günü Cisr-i Ergene Kaymakamı ve döneminin aydınlarından olan İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye olan, daha sonra ise Atatürk’e en yakın isimlerinden birisi olacak olan Mazhar Müfit Bey ve dönemin Cisr-i Ergene Belediye Reisi Hafız İsmail Efendi’nin katılımıyla çok büyük törenle açıldı. Uzunköprülü tarihçi ve kütüphaneci Latif Bağman’ın önemli eseri olan Uzunköprü Tarihi ve Belgeleri adlı kitapta şöyle geçmektedir: “ Cisr-i Ergene Belediyesinde Meşrutiyet Kanun-i Esasi’nin yeniden devreye girmesi üzerine büyük bir şölen düzenlendi. Bu ulu tören, “ Osmanlıların Milli ve Umumi Düğünü” olarak adlandırıldı. Cisr-i Ergene Kaymakamı Mazhar Müfit Kansu ve Belediye Reisi Hafız İsmail Efendi’nin katılımıyla halka ve öğrencilere meşrutiyetin değeri açıklandı. Fransız İhtilali’nin getirdiği “Hürriyet, Adalet,Müsavat ve Uhuvvet” kavramlarının yazılı olduğu çeşmede Kaymakam bir konuşma yaparak bu değerlerin beynelmilel kavramlar olduğu ve milli duyguları içerdiğinden bahsetmiştir. Halk ve öğrenciler, “Yaşasın Meclis-i Mebusan, Yaşasın Kanun-i Esasi, Yaşansın şanlı ordumuz, Yaşasın Padişahımız” şeklinde slogan attı. Askerlerin yaptığı harbi geçitten sonra gece Belediye önünde şenliklere gidildi. Fener alayı düzenlendi. Rüştiye öğrencileri şu manzumeleri okudular: Milletin fahrı Niyazi, ordumuz Enverleri, Muhterem cemiyetin ey kahraman askerleri, Azm-ı kati samı ceri ittihat rehberleri, Devleti ihya eden şurayı ümmet erleri, Ordumuz etti yemin, Titredi haku zemin, Milleti etti emin, Açtı rahı nevin, Sancağımız şanımız, Türk oğludur sanımız, Vatan bizim canımız, Feda olsun kanımız”.

Furkan Onur Öztaş